Onder de loep
8 scholen gezocht voor kunstproject Taal eens anders
Juni 2026
Hoe kun je muziek en beeldende vorming inzetten om de taalontwikkeling van leerlingen te versterken? Die vraag staat centraal in de onderzoekslijn Taal eens anders van Rijnbrink Cultuureducatie.
De komende periode ontwikkelen we, samen met leerkrachten, kunstvakdocenten en een taalexpert, een nieuwe werkwijze en voorbeeldprojecten voor het basisonderwijs. In de volgende fase willen we deze aanpak uitvoeren op acht basisscholen in Overijssel. Daarvoor zoeken we scholen die als medeontwikkelaar willen deelnemen. Zij krijgen als eerste toegang tot een bijzonder project waarin taalontwikkeling, onderzoekend leren, muziek of beeldende vorming samenkomen.
Lees in de PDF alle informatie over de onderzoekslijn, de rol van de scholen, de planning en de voorwaarden voor deelname. Bij interesse kun je een mail sturen naar Vera Martens, senior adviseur Cultuureducatie:
Doe je mee?
Hoe technologie het dagelijks leven van Daphne, Jennifer, Merel, Sander en Siem beïnvloedt
Juni 2026
De Beeldvormers zijn makers en mede-onderzoekers. Vanaf het begin hebben zij een prominente rol in de onderzoekslijn Jongeren IN BEELD en bepalen zij mee hoe hun eigen uitdagingen worden onderzocht en verbeeld.
Daphne, Jennifer, Merel en Sander stellen zich graag aan je voor en vertellen hoe technologie hun dagelijks leven beïnvloedt.
Hoe pak je als school een vraagstuk aan?
Juni 2026
Op De Regenboog, een school voor nieuwkomers, onderzocht het team wat integratie in de praktijk betekent voor leerlingen en voor henzelf. In dit Lab stond de vraag centraal hoe kunst- en cultuureducatie kan bijdragen aan onderlinge integratie, in houding en gedrag.
Het Labteam, bestaande uit de directeur, intern begeleider, twee leerkrachten en een Labcoach, ging samen op zoek naar wat werkt.
Eerder deelden we met jullie de De Lab-docu: De kracht van het niet spreken die hierover gaat. Nu is de handreiking klaar!
Heb je als school een vraagstuk, of ken je een basisschool die een vraagstuk heeft waar ze een oplossing voor willen? Dan zou een Lab een geschikte vorm kunnen zijn! De school doet nieuwe inzichten op en het team kan groeien door te reflecteren op hun eigen handelen.
Bekijk de documentaire en download de handreiking!
Wil je na het bekijken van de Lab-documentaire verder praten of zelf een Lab starten? Mail ons >
Ps. Na de zomer ontvangen scholen en cultuurcoaches de handreiking met de post.
Eerdere UPDATES
Onderzoekslijn TIJD!: update
Mei 2026
Wat gebeurt er als je leerkrachten en kunstvakdocenten echt goed laat samenwerken? Dat is waar TIJD! over gaat. In deze onderzoekslijn kijken we hoe die samenwerking in het gespecialiseerd onderwijs bijdraagt aan de ontwikkeling van leerlingen. Dat onderzoeken we niet op papier, maar gewoon in de klas.
Eerder deelden we al een eerste versie van de onderzoeksvraag. We hebben nieuwe inzichten opgehaald die hebben geleid tot een aanscherping.
De onderzoeksvraag luidt nu: TIJD! onderzoekt hoe de samenwerking tussen leerkrachten en kunstvakdocenten in het GO (SO cluster 4 en SBO) bijdraagt aan de ontwikkeling van het artistiek-creatief vermogen van leerlingen, zichtbaar in observeerbaar leerlinggedrag tijdens cultuureducatieve activiteiten.
Met TIJD zoomen we in op wat er echt gebeurt: wat werkt, wat niet en waarom? Zo maken we zichtbaar wat nu vaak nog onder de oppervlakte blijft.
#1 IN BEELD gebracht: Hoe kan mentale gezondheid bespreekbaar gemaakt worden naar de wensen van jongeren?
Mei 2026
Onderdeel van de onderzoekslijn Jongeren IN BEELD.
Praten over je mentale gezondheid: dat is best lastig. Maar wat is dan precies lastig en op welke manier werkt het wel? Jongeren gingen zelf op onderzoek uit en vertaalden hun inzichten en lessen naar een TikTok.
#2 IN BEELD gebracht: Hoe breng je een onderzoeksvraag tot leven met film?
Mei 2026
Onderdeel van de onderzoekslijn Jongeren IN BEELD.
Siem duikt in deze vraag: Hoe geven we jongeren handelingsvermogen middels kunst en cultuur rondom uitdagingen als mentale druk en technologie?
Siem Herstel (23) – student filosofie, filmmaker en stagiair bij Rijnbrink – gaat de uitdaging aan. Hoe maak je van deze vraag een documentaire die het gesprek opent?
Ontwikkelteam Taal eens anders
Mei 2026
De ontwikkeling van de onderzoekslijn Taal eens anders gaat van start! Op 22 april hadden we een eerste kennismakingsessie staan voor onderwijsexperts met interesse om deel te nemen aan het ontwikkelteam van Taal eens anders.
De experts bestaan onder andere uit een leesmediaconsulent en een adviseur cultuureducatie met veel ervaring in het onderwijs. Een aantal kunstvakdocenten die eerder meededen met Maaktaal zullen ook aanwezig zijn en de kennis die zij daar opdeden met ons delen.
Kunsteducatie Nederland, Quintus, Kaliber en Stadkamer zijn vertegenwoordigd in zowel het ontwikkelteam als in de klankbordgroep van Taal eens anders.
Taal eens anders projectleider: Wolf Brinkman
Mei 2026
Graag stellen wij aan je voor: Kunstenaar en docent Wolf Brinkman.
Wolf speelt een grote rol binnen de onderzoekslijn Taal eens anders. Hij heeft prachtige projecten ontwikkeld waarin hij werken aan basisvaardigheden en het vergroten van creatieve vermogens combineert. Hij gaat zijn expertise nu ook voor Rijnbrink inzetten.
Wolf Brinkman is in het culturele veld een bekende naam. Als beeldend kunstenaar en onderwijsmaker opereert hij op het snijvlak van kunst, cultuur en onderwijs. Hij ontwikkelde voor Boijmans van Beuningen een taal- en rekenprogramma waarbij kunstlessen een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van deze basisvaardigheden: https://www.boijmans.nl/nieuws/het-boijmans-taal-en-rekenprogramma. Ook maakte hij een achtdelig muziekprogramma om te laten zien dat muziek ook taal en rekenen is.
Voor Taal eens anders zal hij de ontwikkelgroep met onderwijsexperts begeleiden in het realiseren van een werkwijze en een aantal voorbeeldprojecten waarbij muziek en beeldend gecombineerd worden met taal.
Wil je een beeld van hoe zo’n project eruit kan zien? Kijk dan eens naar dit deze video. Hier zie je hoe bovenbouwleerlingen onder begeleiding van Wolf Brinkman een boot maken en daarbij veel reken- en taalvaardigheden moeten gebruiken.
Van experiment naar impact: onze onderzoekslijnen
Februari 2026
Als ondersteuningsorganisatie, met een programma voor cultuureducatie, maken we ons hard voor het versterken van cultuureducatie en het culturele veld in Overijssel. Dat doen we omdat kinderen en jongeren recht hebben op een gezonde ontwikkeling tot kritische, betrokken volwassenen.
Cultuureducatie is daarin onmisbaar. Daarom initiëren wij onderzoekslijnen die inzicht geven in de impact van cultuureducatie op hun ontwikkeling. Ze helpen ons onderzoeken wat werkt, waarom het werkt en hoe we die inzichten breder kunnen toepassen in het onderwijs. De kennis en inzichten die hieruit voortkomen delen we actief met het onderwijs en het culturele veld in Overijssel, zodat zij deze kunnen inzetten in hun eigen praktijk.
De centrale vraag is steeds: hoe draagt cultuureducatie betekenisvol bij aan de ontwikkeling van kinderen en jongeren?
Voortbouwen op eerdere lijnen
De komende jaren staan drie onderzoekslijnen en de doorontwikkeling van Proeftuin Overijssel centraal. We bouwen voort op opgedane kennis en verdiepen deze verder.
De lijnen uit CMK III – Invent2gether, LABS, MAAKTAAL en Proeftuin Overijssel – zijn afgerond en leverden waardevolle inzichten op. Deze hebben we vastgelegd in films en publicaties, waarmee we scholen in Overijssel inspireren en concrete handvatten bieden om er zelf mee aan de slag te gaan.
Proeftuin Overijssel krijgt een vervolg, met extra aandacht voor overdraagbaarheid, zodat scholen er zelfstandig mee kunnen werken. De resultaten en inzichten uit MAAKTAAL en Invent2gether vormen de basis voor een nieuwe vervolgaanpak onder een nieuwe naam.
De drie onderzoekslijnen in CmKIV:
- Jongeren IN BEELD
- Taal eens anders (vervolg op MAAKTAAL)
- TIJD! Voor het gespecialiseerd onderwijs (vervolg op Invent2gether)
Kennis delen en toepassen in Overijssel
Binnen de drie onderzoekslijnen werken scholen, culturele aanbieders, vakdocenten, onderzoekers en jongeren intensief samen aan vernieuwende vormen van cultuureducatie. Er is ruimte voor experiment, met tegelijkertijd aandacht voor duurzame verankering in de onderwijspraktijk.
Een voorbeeld is de onderzoekslijn Taal eens anders, die leidt tot aanvullend lesmateriaal voor alle scholen in Overijssel. Het eerdere experiment MAAKTAAL maakte deze vervolgstap mogelijk.
Ben jij een GenZ’er of toch een Boomer?
Februari 2026
Druk, druk, druk.
Social media. Technologie. Overprikkeling.
Volgens veel niet-jongeren is dat hét verhaal over jongeren vandaag.
Maar… herkennen jongeren zichzelf daar eigenlijk wel in?
We stoppen generaties graag in hokjes. Gen Z. Millennial. Boomer.
Lekker overzichtelijk, maar ook een beetje irritant.
Want ben jij echt je generatie? Of pas je nergens precies in? Ben jij een Gen Z’er, een verdwaalde Boomer of gewoon… jezelf?
Binnen onderzoekslijn Jongeren IN BEELD draaien we het om. Niet praten over jongeren, maar luisteren naar jongeren.
Weg met labels, hokjes en generatiepraat.
Samen met makers onderzoeken ze hun eigen uitdagingen en laten ze zélf zien wat er speelt.
Daarom: IN BEELD.
Aanpak onderzoekslijn Jongeren IN BEELD
Februari 2026
Binnen de onderzoekslijn Jongeren IN BEELD werken we per uitdaging in een terugkerende aanpak: jongeren aan zet, anders kijken, uitproberen, oogsten en delen. Een helder ritme waarin we samen met De Beeldvormers nieuwe perspectieven zichtbaar maken en delen wat werkt.
Stap 1 – Jongeren aan zet
We starten bij jongeren zelf. Welke uitdaging zetten zij centraal? Hun vragen bepalen de richting.
Stap 2 – Anders kijken
We verkennen de uitdaging vanuit andere perspectieven. Professionals en literatuur helpen ons daarbij. We onderzoeken wat nodig is om het handelingsvermogen van jongeren te vergroten.
Stap 3 – Uitproberen
Door te doen ontstaan nieuwe inzichten. Jongeren worden verbonden aan kunstenaars en andere makers om samen de onderzochte perspectieven te verkennen. Niet om het probleem direct te ‘fixen’, maar om mogelijkheden zichtbaar te maken.
Stap 4 – Oogsten en delen
Wat nemen jongeren maar ook kunstenaar, maker, ouders en jongerenwerkers mee? We verzamelen hun ervaringen en toetsen opbrengsten aan de kerndoelen van het SLO.
Elke uitdaging maken we zichtbaar onder de noemer IN BEELD gebracht. We delen inzichten, verhalen en lessen die niet in een la verdwijnen, maar het culturele veld echt verder helpen.
De eerste uitdaging is al IN BEELD gebracht!
#1 IN BEELD gebracht: Hoe kan mentale gezondheid bespreekbaar gemaakt worden naar de wensen van jongeren?
Februari 2026
Elke uitdaging binnen de onderzoekslijn Jongeren IN BEELD maken we zichtbaar onder de noemer IN BEELD gebracht. We delen inzichten, verhalen en lessen die niet in een la verdwijnen, maar het culturele veld echt verder helpen. De eerste is een feit!
De uitdaging: Jongeren gaven aan dat zij het soms lastig vinden om hun mentale gezondheid bespreekbaar te maken. Ze gingen zelf op onderzoek uit!
Podcast MAAKTAAL: Taal eens anders
Februari 2026
De afgelopen jaren liep het experiment MAAKTAAL: taalontwikkeling door cultuureducatie. Deze onderzoekslijn is afgerond en toch gaan we door. MAAKTAAL, maar dan anders.
De onderzoekslijn Taal eens anders verrijkt het taalonderwijs van basisscholen door de nieuwe SLO-kerndoelen voor Nederlands te verbinden aan muziek en beeldende vorming. Een praktische aanvulling op bestaande taalmethoden, direct inzetbaar in elke school in Overijssel.
De podcastserie Taal eens anders gaat over de kunstzinnige en creatieve vernieuwing van taalonderwijs.
In de eerste vijf afleveringen volgt journalist en schrijver Marc van Dijk een onderwijsexperiment op Daltonschool Reggewinde, waar kunst, muziek, dans, filosofie en verhalen een vaste plek krijgen in de schoolweek – als innovatief antwoord op groeiende taalachterstanden en een sterke focus op meetbare prestaties.
In gesprekken met leraren, kunstvakdocenten, schoolleiding en deskundigen onderzoekt de serie wat onderwijs eigenlijk is, welke vaardigheden ertoe doen, en wat er gebeurt wanneer in het taalonderwijs ruimte wordt gemaakt voor verbeelding, meerduidigheid en vrije expressie. Thema’s als meetbaarheid, Bildung, creativiteit en basisvaardigheden lopen als een rode draad door de afleveringen.
Deze eerste vijf afleveringen volgen de ontwikkelingen van het project dat begon als MAAKTAAL. Dit initiatief groeit inmiddels verder onder de naam Taal eens anders.
Het belang van TIJD! Voor gespecialiseerd onderwijs
Februari 2026
Tijdens de Startdag Cultuureducatie Overijssel in november 2025 waren er twee sessies waarin de onderzoekslijn TIJD! Voor gespecialiseerd onderwijs uitgebreid werd besproken. We vroegen om input en kregen die ook. Een aantal aanwezigen hebben zich aangemeld om betrokken te blijven.
Wil jij dat ook, of wil je gewoon meer weten? Kijk dan voor meer informatie op de website.
Een bijzondere bijdrage kwam van Sarah Mensink, adviseur kunst en cultuur bij de onderwijskoepel De Onderwijsspecialisten uit Gelderland. Zij geeft aan dat onderzoek nodig is.
“Projecten zoals Invent2gether hebben laten zien dat tijd en aandacht voor samenwerking tussen leerkracht en cultuuraanbieder direct bijdragen aan groei in zelfvertrouwen, communicatie en sociaal-emotionele ontwikkeling bij leerlingen. Toch weten we nog onvoldoende waarom deze manier van samenwerken zo effectief is en welke elementen daarin het verschil maken. Juist daarom is vervolgonderzoek noodzakelijk.” Lees meer >
Lab-docu kijken?
Februari 2026
In de afgelopen CmK-periode (2020-2024) hebben we een aantal Labs uitgevoerd.
Scholen en kunst- en onderwijsprofessionals werkten binnen een Lab samen aan een onderzoeksvraag van de school: een vraag die niet makkelijk binnen het schoolprogramma kon worden beantwoord. Dit heeft mooie en zinnige samenwerkingen opgeleverd. Ieder Lab heeft de opbrengsten van het onderzoek vastgelegd in een film en/of publicatie. Je vindt ze hier >
Lab-docu ‘De kracht van het niet spreken’
Daar vind je ook de film en publicatie die specifiek is gemaakt over het IntegratieLab: ‘De kracht van het niet spreken’. Deze film maakt grote indruk en brengt ook gesprekken op gang over integratie, de rol van cultuureducatie op school en teamspirit.
Wil jij deze film op school of binnen jouw organisatie zien in combinatie met een nagesprek? Dat kan! Stuur dan een mail naar Karin Klomp. De invulling van het gesprek stemmen we samen af, zodat het aansluit bij jullie vragen en praktijk.
Handleiding
Naast de publicaties die voor iedereen beschikbaar zijn, werken we ook aan een algemene handleiding over hoe je zelf een Lab kunt opzetten en organiseren. Zo kun je, ook zonder ondersteuning van Rijnbrink Cultuureducatie, zelf een Lab inrichten en een onderzoeksvraag uitwerken.
De handleiding wordt gemaakt door René Nieuwenstein. Zij was als Labcoach nauw betrokken bij het IntegratieLab in Oldenzaal.
We verwachten dat de handleiding dit voorjaar in concept klaar is. Zodra deze beschikbaar is, laten we weten waar en hoe je de handleiding kunt vinden en gebruiken.
Onderzoekslijn: TIJD! Voor het gespecialiseerd onderwijs
December 2025
Cultuureducatie draagt bij aan de sociaal-emotionele ontwikkeling van een leerling in het gespecialiseerd onderwijs. Dat is ook wat leerkrachten en cultuuraanbieders in het project Invent2gether hebben gezien en gemerkt.
Binnen Invent2gether stond bij het ontwikkelen van passend aanbod expliciet de samenwerking tussen leerkracht en aanbieder centraal. Tijd en aandacht voor die samenwerking was het uitgangspunt.
Het roept de vraag op in hoeverre juist die manier van samenwerken effect heeft op de ontwikkeling van de leerling. Uit welke elementen bestaat die samenwerking en welke effecten hebben ze?
Wijziging onderzoekslijnen DRUK!, KWIJT? en MAAKTAAL
December 2025
- We voegen twee onderzoekslijnen samen: ‘DRUK! Jongeren en sociale druk’ en ‘KWIJT? Verloren door technologie’.
- De onderzoekslijn MAAKTAAL krijgt een vervolg en een andere naam
Lees meer >
Onderzoekslijn: Jongeren in BEELD - Baas over beeldvorming
December 2025
Eerst meer lezen over deze onderzoekslijn? >
In november vond de kickoff plaats met De beeldvormers: een groep bevlogen en cultureel betrokken jongeren die ons meenam in hun leefwereld rondom mentale druk en de impact van technologie op hun leven. De druk van leerlingvolgsystemen, maar ook de ontspanning die een telefoon kan bieden, kwamen uitgebreid aan bod. Samen met de jongeren gaan we de route voor de onderzoekslijn bepalen. Wat ervaren zij als urgent? En wat moet hun omgeving weten over opgroeien in een wereld vol technologie?
LABfilm 'De kracht van het niet spreken' in première
December 2025
Nieuwkomersschool De Regenboog in Oldenzaal heeft deelgenomen aan het IntegratieLAB van Rijnbrink Cultuureducatie.
Gedurende een jaar onderzocht het schoolteam hoe non-verbaal muziekonderwijs, via het LAB-concept, kan bijdragen aan de integratie van leerlingen met verschillende culturele achtergronden. De resultaten zijn vastgelegd in de documentaire ‘De kracht van het niet spreken’. Deze ging onlangs in première op de school en laat zien hoe kunst- en cultuuronderwijs kan bijdragen aan verbinding en wederzijds begrip.
Het IntegratieLAB bracht leerlingen met verschillende achtergronden samen, die eerder niet met elkaar wilden spreken. Ook het schoolteam zelf is door dit traject hechter geworden.
Bekijk de LABfilm (30 minuten) >
Het integratieLAB was bovendien in het nieuws! Lees het persbericht en beluister het interview met labcoach Renée Nieuwenstein>