TIJD! voor het gespecialiseerd onderwijs
Tijdens het project Invent2gether hebben we ontdekt dat tijd heel belangrijk is. Tijd voor afstemming en samenwerking tussen een leerkracht en aanbieder. De tijd en aandacht voor deze samenwerking gaan we verder onderzoeken.
Tijd en aandacht voor samenwerking
Cultuureducatie draagt bij aan de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen in het gespecialiseerd onderwijs (GO). Dat hebben leerkrachten en cultuuraanbieders in het project Invent2gether gezien en gemerkt.
Binnen Invent2gether stond bij het ontwikkelen van passend aanbod expliciet de samenwerking tussen leerkracht en aanbieder centraal. Tijd en aandacht voor die samenwerking waren het uitgangspunt en dat werkte goed. Uit welke elementen bestaat die samenwerking en welke effecten heeft dit op de ontwikkeling van leerlingen? Dat gaan we onderzoeken.
Ben jij benieuwd naar het verloop van deze onderzoekslijn?
Rijnbrink start de onderzoekslijn TIJD! voor het gespecialiseerd onderwijs.
We werken samen met partners in het culturele veld en verbinden wetenschappers, onderzoekers, filosofen en adviseurs binnen het GO aan elkaar.
Dit gaan we onderzoeken
Wordt het effect van cultuureducatie op de sociaal–emotionele ontwikkeling van een leerling in het gespecialiseerd onderwijs versterkt, door meer aandacht en tijd voor de samenwerking tussen leerkracht en cultuuraanbieder? Welke elementen in die samenwerking versterken het effect?
Het doel van TIJD!
We onderzoeken en documenteren de veronderstelling dat een specifieke samenwerking tussen leerkracht en cultuuraanbieder, waar tijd en aandacht belangrijke uitgangspunten zijn, een versterkend effect heeft op de sociaal–emotionele ontwikkeling van een leerling in het gespecialiseerd onderwijs.
Onze aanpak
We sluiten aan bij de werkwijze van Invent2gether. Daar ligt vergelijkingsmateriaal en inzicht in een werkwijze die goed lijkt te werken.
Twee uitgangspunten staan centraal:
- Tijd: Letterlijk tijd nemen voor een goede samenwerking. Elkaar leren kennen en afstemmen.
- Aandacht: Luisteren, doorvragen, plezier hebben, gemeenschappelijke deler zoeken, respect, co-creatie en gelijkwaardigheid.
Het gaat er bij dit onderzoek niet om hoe cultuuronderwijs praktisch kan worden ingezet. We onderzoeken wat er gebeurt bij leerlingen wanneer zij een passend cultuuraanbod krijgen waarin de samenwerking tussen leerkracht en cultuuraanbieder centraal staat.
Het resultaat
- Een beschrijving van het onderzoek die door kunstprofessionals en leerkrachten kan worden gebruikt.
- Een gedocumenteerd onderzoeksproces, geschikt voor kennisdeling.
Noodzaak voor verder onderzoek volgens Sarah Mensink
“Vanuit mijn rol als adviseur kunst en cultuur bij De Onderwijsspecialisten zie ik hoe krachtig cultuureducatie kan zijn in het GO. Projecten zoals Invent2gether hebben laten zien dat tijd en aandacht voor samenwerking tussen leerkracht en cultuuraanbieder direct bijdragen aan groei in zelfvertrouwen, communicatie en sociaal-emotionele ontwikkeling bij leerlingen. Toch weten we nog onvoldoende waarom deze manier van samenwerken zo effectief is en welke elementen daarin het verschil maken.
Juist daarom is vervolgonderzoek noodzakelijk. Met beter inzicht in de werkzame factoren kunnen we de samenwerking tussen onderwijs en kunstprofessionals verdiepen en verduurzamen. Het gaat niet om meer activiteiten, maar om de kwaliteit van de ontmoeting. Het gaat over de tijd die we nemen om elkaar te begrijpen, samen te werken en te bouwen aan passend aanbod dat echt aansluit bij de leerling.
Binnen De Onderwijsspecialisten werken we met kunstaanbieders als verrijkers van het onderwijs: zij brengen een andere blik, nieuwe vormen van expressie en mogelijkheden om leerlingen te laten groeien buiten de gebaande paden. Door verder te onderzoeken hoe die samenwerking precies bijdraagt aan sociaal-emotionele ontwikkeling, kunnen we onze werkwijze versterken en beter onderbouwen waarom en hoe kunst in het (gespecialiseerd) onderwijs essentieel is voor de ontwikkeling van elk kind.
Kort gezegd: dit onderzoek helpt ons om met kennis en overtuiging te blijven investeren in kunst en cultuur als verrijking van het onderwijs en daarmee in de persoonlijke groei, het zelfvertrouwen en het toekomstperspectief van onze leerlingen.” – Sarah Mensink, adviseur Kunst & Cultuur, theatermaker, en cultuurcoördinator De Fonkel bij De Onderwijsspecialisten.
Kortgeleden spraken we met filosoof Lianne Tijhaar over deze onderzoekslijn. Naar aanleiding van dit gesprek schreef zij het volgende:
“Leerkrachten uit het speciaal onderwijs geven aan dat er voor hun leerlingen geen passend cultuuraanbod bestaat. En de kinderen in het speciaal onderwijs zijn heel divers. Passend aanbod vraagt om goed kijken naar de leerlingen, afstemmen, experimenteren. Dat kost tijd.
Wat is ‘tijd’? Tijd is luisteren, tijd is interesse, tijd is experimenteren, tijd is aandacht.
Het gaat niet om de klassieke aanpak “u vraagt, wij draaien”, maar om wederkerigheid: de vraag van de één leidt tot een verdiepende vraag van de ander.
Wat betekent dit voor de leerling? Wat doet het met de leerling zelf?
Voor hen is het belangrijk dat ze zich sociaal en persoonlijk ontwikkelen. Bijvoorbeeld weerbaar worden of zich beter leren uiten.
Er is al onderzoek gedaan naar het ontwikkelen van verbeeldend vermogen bij kinderen. Maar nog niet naar de betekenis van verbeelding en kunsteducatie voor hun sociaal-emotionele ontwikkeling. Daar ligt een kans.”
Lianne verwoordt hierboven heel goed wat wij belangrijk vinden in het onderzoek dat we willen gaan doen. Op basis van eerder uitgevoerde onderzoeken willen we nog eens, en wellicht beter, kijken naar welke bijdrage kunst- en cultuureducatie levert aan de ontwikkeling van de leerling.
Houd TIJD! in de gaten
Ben jij benieuwd naar het verloop van deze onderzoekslijn?
Zie je kansen voor samenwerking?
Stuur een bericht naar Karin Klomp, sr. Adviseur cultuureducatie.
