Proeftuinen
Een Proeftuin brengt buitengewoon onderzoek in de klas door middel van kunst en cultuur.
Jongeren gaan op onderzoek uit
Proeftuin Overijssel is een project voor cultuuronderwijs in het voortgezet onderwijs, waarbij onderzoek centraal staat. Leerlingen bedenken, formuleren en kiezen samen een vraag waar ze graag het antwoord op willen weten. Uitgangspunt is wat er in en onder de jongeren zelf leeft. Samen met een of meer kunstenaars/makers gaan ze op onderzoek uit, binnen en/of buiten de school.
In een Proeftuin gaan jongeren om met het onbekende. Niks staat vast, alles is mogelijk. Dat geldt voor de vraag, voor het onderzoek en ook voor de uitkomst. Zo ontstaat ruimte voor verrassing en ontdekking. De leerlingen gaan anders kijken naar zichzelf en de wereld om hen heen. Om in de beeldspraak van het project te blijven: de oogst zit in het spitten zelf.
Op de hoogte blijven van de Proeftuinen?
Uut de bochte met drie trekkers en hun eigen Annie
Klas 3A van De Maat in Ommen verbaast zichzelf met videoclip van Bökkers-hit.
“Welke vraag kun je nou bedenken met opa en een trekker?!” De Proeftuin duwde leerlingen van De Maat in Ommen, school voor praktijkonderwijs, met zachte hand van de vertrouwde maakmodus naar hun verbeeldingskracht.
Het resultaat: een eigen videoclip, gebaseerd op een hit van hun favoriete band Bökkers. Met dank aan opa en de trekker.
De leerlingen regelden zelf alle materialen en alles wat nodig was voor de productie, met als resultaat een geweldige clip van filmmaker Sam Golbach.
Ingrid Bosman volgde deze Proeftuin en schreef er een mooi artikel over. Veel leesplezier!
50e Proeftuin: een mijlpaal!
Al jaren onderzoeken jongeren in Proeftuinen hun eigen vragen, samen met kunstenaars en makers. Vragen die gaan over wat er in hun leven speelt. Niet het antwoord staat centraal, maar het onderzoek zelf.
Nu is het zover: de 50e Proeftuin is een feit.
Ter gelegenheid van deze mijlpaal is een jubileumgids gemaakt. Vol inspiratie uit eerdere Proeftuinen, ervaringen van onderwijsprofessionals en een praktische DIY-handleiding om zelf aan de slag te gaan. Ontdek de jubileumgids!
Wat levert meedoen aan een Proeftuin op?
In de Proeftuin leert de leerling omgaan met het onbekende. Ze weten van tevoren niet met welke vraag ze aan de slag gaan of wat het precies zal opleveren. Juist daardoor ontstaat ruimte voor verrassing en ontdekking.
De (kunstvak)docent speelt hierin een belangrijke rol. Doordat de leerling iets anders doet dan normaal, komen vaak verborgen talenten of kwaliteiten naar boven. Eigenschappen die de leerling soms zelf nog niet kende. Gezien worden in dit proces helpt hen om met nieuwe ogen naar zichzelf te kijken.
Zo doet de leerling waardevolle ervaringen op en krijgt de kans zichzelf vanuit een ander perspectief te leren kennen.
Doe mee aan een nieuwe Proeftuin!
Scholen kunnen zich weer inschrijven voor schooljaar 2026-2027. We zoeken acht tot tien VO-scholen die willen meedoen.
Uiterste aanmelddatum 1 september 2026.
De leerling
Wat levert de Proeftuinen op voor de leerling:
- Betrokkenheid door het formuleren van een eigen onderzoeksvraag.
- Meer zelfvertrouwen door te leren omgaan met het onbekende en het aangaan van uitdagingen.
- Inzicht in wat ze drijft en richting geeft aan de toekomst.
- Nieuwe ervaringen die bijblijven, misschien wel voor het leven.
De docent
Wat levert de Proeftuinen op voor de docent:
- De docent wordt volledig ontzorgd: De hovenier regelt het busvervoer en de excursies en de workshops.
- Daardoor ontstaat ruimte om leerlingen (vanuit een ander perspectief) te zien en zelf mee te ervaren.
- Een inspirerende en verrijkende ervaring voor docenten zelf.
Skydiven met je voeten op de grond
Leerlingen De Waerdenborch onderzoeken zelfvertrouwen met vuur en ongemak.
Ze wilden skydiven, maar vonden zichzelf met knikkende knieën terug op een paar meter boven een luchtkussen. Vwo-leerlingen van De Waerdenborch in Goor lieten met stunts, theater en een tocht door een doolhof de controle los en ontdekten wat dat deed met hun zelfvertrouwen. Een Proeftuin over grenzen verleggen én bewaken. “Nooit gedacht dat ik nog eens een fakkel in mijn mond zou steken.”
Ingrid Bosman volgde deze Proeftuin en schreef er een mooi artikel over. Veel leesplezier!
Twents Carmel College produceerde in een Proeftuin een eigen speelfilm: De Legende. Ontdek wat dit voor de leerlingen heeft betekent.
Kiemen met kunst
De documentaire Kiemen met kunst werpt een indringende blik op de eerste twee jaar van Proeftuin Overijssel.
Gedurende deze periode volgde filmmaker Erik Franssen jongeren uit diverse klassen, variërend van speciaal onderwijs tot en met vwo die een bijzondere leerervaring, gevoed door kunst, meekrijgen. Het resultaat is een prachtig vormgegeven film die niet alleen technisch uitblinkt, maar vooral indruk maakt door de diepgaande inhoud.
De documentaire is verkozen tot de beste cultuureducatiefilm op het Helsinki Education Film Festival International 2022.
DIY idee
Zo kom je tot een onderzoeksvraag als in een Proeftuin
In een Proeftuin staat de onderzoeksvraag centraal. Die vraag vormt het begin van een ontdekkingsreis. Deze hoeft niet SMART te zijn, niet meetbaar en we hoeven niets wetenschappelijks te bewijzen. Het gaat om nieuwsgierigheid, niet om controle. Download de DIY!
Houd de Proeftuinen in de gaten
Ben jij benieuwd naar het verloop van de Proeftuinen? Meld je aan voor de UPDATE!
Team Proeftuinen
