December 2025
De nieuwe kerndoelen zijn op vrijdag 21 november gepresenteerd, onder andere voor het leergebied Kunst en Cultuur. Als alles volgens planning verloopt, gaan scholen in het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs er vanaf schooljaar 2027-2028 mee aan de slag. Net als de kerndoelen voor andere leergebieden zijn ze veel duidelijker dan de huidige kerndoelen, maar vragen ze wel wat voorbereiding.
Over de huidige kerndoelen voor Kunst en Cultuur is iedereen het wel eens: ze geven nauwelijks houvast voor wat er precies van het onderwijs wordt gevraagd. Daardoor ziet cultuuronderwijs er per school heel verschillend uit en komt het regelmatig in het gedrang door de roep om aandacht voor de basisvaardigheden. De nieuwe kerndoelen bieden nog steeds ruimte voor eigen invulling van scholen, maar de basis waaraan voldaan moet worden is veel duidelijker.
Twee plus één, maar liever vijf
De nieuwe kerndoelen gelden voor het basisonderwijs, het gespecialiseerd onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Scholen zijn verplicht om muziek en beeldende kunst aan te bieden als kunstdisciplines. Daarnaast moeten zij kiezen voor dans, film of theater als derde discipline. Vanwege de samenhang van het leergebied is het beter om alle vijf de kunstdisciplines aan te bieden. Dat betekent niet dat er vijf verschillende kunstvaklessen op het rooster moeten staan: het gaat erom dat de disciplines afwisselend en in samenhang aan bod komen in de lessen.
Drie kerndoelen, meer dan 40 regels
De huidige kerndoelen bestaan uit maar 3 regels voor het primair onderwijs en 5 voor het voortgezet onderwijs. Het worden straks drie kerndoelen met zeven doelzinnen, aangevuld met een uitwerking van ‘het gaat hierbij om’. In totaal gaat het dan om 42 (PO) of 44 (VO) regels die beschrijven welke kennis, vaardigheden en ervaringen de leerlingen op moeten doen. Het eerste kerndoel vormt de algemene basis voor het leergebied en richt zich op het ontwikkelen van het artistiek creatief vermogen. In het tweede kerndoel staat het zelf maken centraal, terwijl in het derde kerndoel het meemaken van presentaties van anderen het uitgangspunt is. Daarbij gaat het om allerlei soorten makers, inclusief professionele makers en ook om cultureel erfgoed.
Deze insteek is anders dan die van de afgelopen twintig jaar. Dat geldt niet alleen voor het leergebied Kunst en Cultuur, maar voor alle leergebieden. Voor sommige scholen zullen de nieuwe kerndoelen weinig verandering vragen van hun onderwijsaanpak, zeker als zij al een brede en inclusieve aanpak hebben. Voor andere scholen zal het een verandering zijn voor hoe zij omgaan met hun cultuuronderwijs.
Ondersteuning
Vanuit het programma Cultuureducatie met Kwaliteit wordt al jaren ondersteuning aan het onderwijs geboden om het cultuuronderwijs te versterken. Vanuit Rijnbrink is de ondersteuning gericht op de 21 kleine en middelgrote gemeenten en er bestaat een netwerk van cultuurcoaches die in hun gemeenten daar uitvoering aan geven. Naast Rijnbrink zijn er nog vier andere penvoerders in Overijssel, waarbij de adviseurs meer rechtstreeks in contact met de scholen staan. Om de scholen en culturele instellingen in iedere gemeente goed te kunnen ondersteunen, is het belangrijk dat cultuurcoaches en adviseurs goed op de hoogte zijn van de veranderingen die er aankomen.
Om deze ondersteuners te ondersteunen trekken we als vijf penvoerders in Overijssel samen op. Begin 2026 willen we hen informeren en trainen over de nieuwe kerndoelen, de uitgangspunten en de mogelijkheden die er zijn voor zowel het onderwijsveld als de culturele sector. Omdat de kerndoelen alleen beschrijven ‘wat’ er in het onderwijs gegeven moet worden en scholen zelf bepalen ‘hoe’ zij dit doen en omdat iedere school een andere context heeft, is het belangrijk dat cultuurcoaches en adviseurs hier flexibel op in kunnen spelen. Daarvoor moeten zij goed op de hoogte zijn van wat de kerndoelen inhouden en wat er mee beoogd wordt. De cultuurcoaches en adviseurs worden hier later verder over geïnformeerd.